Ksiądz Franciszek Tomczyk urodził się 30 stycznia 1904 roku w Pełczyskach. Pochodził z rolniczej rodziny Tomasza i Apolonii z domu Dzieniowskiej.
Ukończył szkołę powszechną w rodzinnej miejscowości, a następnie Państwowe Gimnazjum im. Hugona Kołłątaja w Pińczowie. W celu uzyskania pełnego wykształcenia średniego podjął naukę w liceum humanistycznym działającym przy Seminarium Duchownym w Kielcach. Po zdaniu matury w 1923 roku wstąpił do kieleckiego seminarium duchownego.
21 czerwca 1931 roku przyjął święcenia kapłańskie z rąk biskupa Augustyna Łosińskiego. Rozpoczął pracę duszpasterską jako wikariusz parafii na Karczówce w Kielcach. Po dwóch latach został skierowany do Małogoszczy z zadaniem zorganizowania nowej parafii w Wiernej. Po jej erygowaniu w 1933 roku został pierwszym proboszczem tej wspólnoty. W 1942 roku objął parafię w Pierzchnicy.
Małogoszcz
12 czerwca 1946 roku mianowano go proboszczem młodej parafii Chrystusa Króla na kieleckim Baranówku. W okresie powojennym angażował się w budowę nowego kościoła i plebanii, napotykając liczne przeszkody ze strony władz komunistycznych. Odebrano mu również prawo nauczania religii w miejscowej szkole krawieckiej.
1 września 1951 roku ks. Tomczyk został aresztowany w związku ze sprawą biskupa Czesława Kaczmarka. Była ona jednym z najgłośniejszych procesów pokazowych okresu stalinowskiego w Polsce. Władze komunistyczne oskarżyły ordynariusza kieleckiego o szpiegostwo na rzecz Stanów Zjednoczonych i Watykanu oraz działalność antypaństwową. Zarzuty te zostały sfabrykowane, a proces miał na celu osłabienie autorytetu Kościoła katolickiego i zastraszenie duchowieństwa. We wrześniu 1953 roku bp Kaczmarek został skazany na 12 lat więzienia.
Aresztowania ks. Tomczyka dokonali funkcjonariusze Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego: kpt. J. Kędziora i kpt. S. Morawski przy udziale funkcjonariuszy Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Kielcach. Nadzór nad akcją sprawowali m.in. minister bezpieczeństwa publicznego gen. Stanisław Radkiewicz, jego zastępca gen. Roman Romkowski oraz płk Józef Różański z Departamentu Śledczego MBP.
Podstawą aresztowania były zeznania poprzedniego proboszcza parafii na Baranówku, ks. Władysława Widłaka. W czasie śledztwa wymuszono na nim napisanie listu do ks. Tomczyka z prośbą o wydanie zakopanego depozytu. List ten został przekazany księdzu przez funkcjonariuszy tuż przed jego zatrzymaniem. Podczas rewizji UB wykorzystało również obecność matki kapłana, mieszkającej na plebanii. Na jej oczach znęcano się nad synem. Pod wpływem presji ks. Tomczyk wskazał kolejny schowek, przy którym sfotografowano go z pieniędzmi i złotymi przedmiotami. Kosztowności te były od lat gromadzone z przeznaczeniem na budowę niższego seminarium duchownego i zostały włączone do materiałów sprawy ks. Widłaka.
Po aresztowaniu ks. Tomczyk był przetrzymywany w areszcie UB przy ul. Poniatowskiego w Kielcach (obecnie ul. Seminaryjska), a następnie przewieziony do więzienia w Sandomierzu, gdzie spotkał ks. Tadeusza Marchaja. W kolejnych miesiącach był osadzany również w innych więzieniach. Aresztowano także ks. Jana Danilewicza, który przekazał mu złoto do przechowania.
Muzeum Pamięci Narodowej - Dawne Więzienie Kieleckie z lat 1939-1956
Dla władz komunistycznych ks. Tomczyk był przede wszystkim potencjalnym świadkiem w procesie bp. Kaczmarka. Został zmuszony do wystąpienia w tej roli podczas procesu pokazowego, który odbywał się od 14 do 22 września 1953 roku. Mimo nacisków nie dostarczył oskarżycielom żadnych informacji mogących obciążyć biskupa. Po trwającym ponad rok śledztwie sam został skazany przez Sąd Najwyższy na pięć lat więzienia za „przechowywanie i handel obcą walutą”.
Odbywał karę w ciężkich więzieniach przeznaczonych dla więźniów politycznych. Przebywał m.in. w Kielcach, Warszawie, Sandomierzu, Sztumie i Rawiczu. Szczególnie dotkliwy dla jego zdrowia okazał się pobyt w Sztumie, gdzie całymi dniami przetrzymywano go w celi zalanej wodą sięgającą do kolan. Wolność odzyskał 18 września 1954 roku po trzech latach spędzonych za kratami.
W więzieniu przy ul. Zamkowej w Kielcach dzielił celę z oficerem Narodowych Sił Zbrojnych Stanisławem Grabdą „Bemem”, straconym 15 kwietnia 1953 roku. Wspominał później, że Grabda codziennie przez wiele godzin modlił się, klęcząc przy ścianie celi. Gdy nakłaniano go do napisania prośby o ułaskawienie do Bolesława Bieruta, miał odpowiedzieć: „W dupie mam zdrajcę Bieruta”.
Po wyjściu z więzienia ks. Tomczyk nie powrócił już do parafii Chrystusa Króla na Baranówku. Władze komunistyczne wymusiły na zarządzającym diecezją kielecką bp. Franciszku Soniku usunięcie go ze stanowiska proboszcza. Kapłan sam złożył rezygnację i 13 października 1954 roku objął parafię w Oleśnicy.
W 1957 roku został mianowany proboszczem i dziekanem w Chmielniku. Otrzymał również godność kanonika honorowego Kapituły Wiślickiej. Przez cały okres jego posługi w Chmielniku pozostawał pod stałą obserwacją organów bezpieczeństwa oraz Milicji Obywatelskiej.
Na początku lat sześćdziesiątych władze wielokrotnie nakładały na niego grzywny za niezgłaszanie punktów katechetycznych działających na terenie parafii oraz za brak wymaganej dokumentacji finansowej. Ks. Tomczyk konsekwentnie odmawiał ich płacenia.
30 listopada 1981 roku, ze względu na pogarszający się stan zdrowia, ustąpił z urzędu proboszcza parafii w Chmielniku. Zamieszkał w Domu Księży Emerytów w Kielcach. Zmarł 20 marca 1982 roku.
Życie ks. Franciszka Tomczyka było świadectwem wierności Kościołowi i kapłańskiemu powołaniu w jednym z najtrudniejszych okresów najnowszej historii Polski. Represjonowany przez władze komunistyczne, pozostał wierny swoim przekonaniom, płacąc za to wieloletnim więzieniem, utratą zdrowia i szykanami trwającymi przez całe życie.
Autor: Artur Szlufik.
Źródło: Ks. Daniel Wojciechowski, Księża Niezłomni. Diecezja kielecka, Włoszczowa-Kurzelów 2011.
Jeśli posiadasz informację o ciekawych postaciach związanych z nasza okolicą, zapraszamy do kontaktu pod adresem email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.