Największą opozycyjną partią stało się utworzone formalnie 22 sierpnia 1945 r. Polskie Stronnictwo Ludowe. Prezesem został schorowany już Wincenty Witos, ale faktyczną rolę przywódcy ludowców sprawował Stanisław Mikołajczyk – były premier rządu RP na uchodźstwie. PSL rozwijało się bardzo szybko, zyskując szerokie grono zwolenników. Wzrost znaczenia politycznego tej partii spowodował, że komuniści traktowali członków stronnictwa jak największych wrogów.

Mimo zachowywania pozorów pluralizmu politycznego, wobec działaczy PSL stosowano różnego rodzaju represje. Począwszy od działań o charakterze politycznym, administracyjnym i propagandowym po te bardziej brutalne. Niejednokrotnie przywódcy stronnictwa byli pod błahymi pretekstami aresztowani, padali też ofiarami brutalnych pobić, a nawet skrytobójczych mordów politycznych.

Taki los spotkał Michała Zachariasza, który przed wojną był działaczem ZMW „Wici”. W 1934 r. wraz z żoną Zenoną osiedlił się w miejscowości Kije w powiecie pińczowskim, gdzie otrzymał posadę zastępcy sekretarza Urzędu Gminy. Po wybuchu II wojny światowej zaangażował się w działalność podziemia, był organizatorem konspiracyjnego Stronnictwa Ludowego „Roch” i Batalionów Chłopskich. W 1943 r. wraz z żoną i dwojgiem dzieci przeprowadzili się do Gór Pińczowskich.

• Pełna treść na stronach Instytutu Pamięci Narodowej Delegatura w Kielcach [Czytaj]